GIÓ VẪN ẤM TỪ ĐẤT QUẢNG BÌNH

(Bài viết đăng trên số báo Công an nhân dân Chủ nhật ngày 03/4/2011)

Gió vẫn ấm từ đất Quảng Bình

                                                                           Phan Đình Minh

alt

     Tôi biết Đinh Giang Thủy khi đọc truyện ngắn Tự thú lúc Thủy tham gia cuộc thi truyện ngắn Cây bút vàng lần 1 (1996 - 1998) do Bộ Công an phối hợp với Hội nhà văn tổ chức. Sau đó vào tháng 10 năm 1999 tôi hân hạnh gặp anh và hai chúng tôi có hơn một tháng trời cùng dự trại sáng tác văn học ở Nha Trang. Một tháng trời xì xụp rượu trà biển và gió thức đêm và viết.

     Đã tham gia nhiều trại sáng tác văn học sao cái trại viết Nha Trang năm ấy hằn trong tôi bao dấu ấn khó quên thế. Ở đấy tôi ở gặp rất nhiều nhà văn một thời tôi yêu quý ngưỡng mộ qua tác phẩm. Có bác Nguyễn Quang Hà – ngày mà đại tràng vẫn ngon nghẻ chưa bị cắt... đoạn nào; bác Cao Tiến Lê - người chưa lòng khòng như bây giờ chiều chiều bác còn ra biển bơi xa khơi hàng cây số; Cả nhà thơ Phan Quế hằng ngày cặm cụi sửa từng “chữ văn” cho tôi; bác Triệu Huấn với tiểu thuyết Sao Đen nổi tiếng; nhà văn Cao Duy Thảo bấy giờ đã là chủ tịch Hội văn học nghệ thuật tỉnh Khánh Hòa oai ghê lắm; bác Ngôn Vĩnh với tiểu thuyết Cổng Trời Phun rô – “Tượng đài văn học Công an”; Nhà văn Hồng Nhu với truyện ngắn Vịt trời lông tía bay về tôi đọc đến mươi lần mà cứ thèm đọc nữa; bác Quý Thể có những truyện hay như Đêm long diên hương Mùi cọp... lúc đó tôi luôn ước cả đời văn mình giá mà viết được một cái thế; rồi được ôm eo chụp ảnh chung với nhà thơ Giang Nam tác giả thi phẩm thơ Quê Hương... còn cánh tre trẻ chúng tôi bấy giờ có Sương Nguyệt Minh Nguyễn Ngọc Phú Nguyễn Minh Ngọc Vân Hạ Cẩm Hương Như Bình Huỳnh Thạch Thảo Đoàn Xuân Tuyến Trần Duy Hiển Nguyễn Thị Phước Nguyễn Tam Mỹ Bạch Lê Vân Nguyên... tất cả đều chưa là hội viên Hội nhà văn... các bác già gọi là “bọn cây bút trẻ” và suốt ngày bị chê: “lũ bay chỉ được cái ăn khỏe uống rượu khỏe ngủ khỏe ... còn viết thì dài nhạt”. Có lẽ vì những lời chê ấy mà chúng tôi sau mới cố gắng mới lấy vài giải cao Cây bút vàng. Có một chi tiết của Đinh Giang Thủy khiến ai cũng vui hết lắc. Nhớ lại lúc đi vào chúng tôi phải quành qua Quảng Bình để gò xe dọc đường đón Thủy. Thủy ngồi ghế sau cùng thỉnh thoảng đường xóc mọi người lại nghe “cộp” một tiếng nhìn xuống thấy Thủy xoa đầu cười mủm mỉm. Vào tới Nha Trang vài ngày rồi ai cũng tắm rửa thay đến bộ quần áo thứ ba mà Thủy vẫn “nhất bộ” tôi ngạc nhiên hỏi hắn gãi đầu nói nhỏn nhẻn“Cái Bít - tơ - mác em đi mượn giờ quên mã mở. Không dám phá Bít đắt tiền quá”. Ối giời ơi không có lẽ cứ nhất bộ suốt cả tháng trời ở trại... rồi hết hai chai quốc lủi mọi người mới chịu hiến kế cho(hình như phải nhờ tay Bạch Lê Vân Nguyên - thổ công) Thủy mới tìm được ông thợ “phá khóa” số một ở Tp. Nha Trang và mới... có quần áo để thay. Thủy hiền ăn nói nhỏ nhẻ vào cỡ tuổi Huỳnh Thạch Thảo Như Bình - bé nhất trại. Tôi cũng không nhớ rõ hơn tháng ở đó Thủy nộp tác phẩm gì chỉ biết sau trại viết ấy trên các đầu báo văn cả nước đều đều xuất hiện truyện Thủy. Tôi mừng và đồ rằng: chắc chắn Thủy sẽ là cây viết quý vững vàng của lực lượng chỉ thời gian ngắn nữa thôi. Truyện Thủy nhiều “tuyết” néo xít sao với cuộc sống chiến đấu gian khổ của nhiều cán bộ chiến sỹ ta. Từ anh trinh sát đến đồng chí công an giao thông; từ cô văn thư đến chị y tá bệnh xá công an tỉnh... cứ hiện rười rượi dân dã nồng nàn dũng cảm trong từng câu chữ của Thủy... Văn Thủy dụng công kết thường rất bất ngờ mà có hậu.

     Bẵng đi vài năm không thấy Thủy viết gì có dịp công tác qua Quảng Bình tôi ghé thăm và “trách cứ” sao độ này trễ nải bút vậy? Thủy lại cười nhỏ nhẻ “Em có viết nhưng ít gửi. Mới lại bận việc cơ quan quá”. Năm kìa Thủy báo tin vui được thăng chức phó trưởng phòng công tác chính trị và quần chúng và được thăng quân hàm thượng tá tôi mừng lắm nhưng không mừng bằng việc này… sau bao lần rào trước đón sau; sau một lần vốc hàng chục viên thuốc cho vào miệng lúc Thủy điều trị chứng tiểu đường ở bệnh viện 19/8 khi tôi đến thăm:

     - Anh à có nhờ đâu in giúp em tập truyện.

     Tôi sung sướng nhẩy quố lên rồi giật mình một cái giật mình vì ái ngại. Nhờ gì không nhờ lại nhờ ra sách. Mình có gần gận ngạch xuất bản đâu hai năm nay in ấn gì mà thông với thổ.

     Tôi ngước đôi mắt đến tám phần lòng đen bao phủ về phía Thủy và  cụp nhanh xuống tựa đầu ngỗng chạm hòn than đỏ khiến Thủy bối rối đến thảm hại. Thủy thấp giọng đầy ắp vẻ thèm rút lời nhờ cậy:

      - Ấy là nghĩ bác quen nhiều ngoài này gần gận… chỗ nhờ. Không được cũng chẳng sao. Thư thư em tính.

      Tôi hếch mắt lên trần buồng bệnh bỗng bắt gặp hai con thạch sùng đang ghểnh đầu ngó láo liên. Bất chợt chúng cùng tắc lưỡi téc téc một cái.

     Nếu bỏ tiền ra in sách như anh bạn hàng xóm tôi viết viết bởi nhà gã có kinh tế gã khoe. In cuốn tạp nham thơ chẳng ra thơ văn chẳng ra văn chi các khoản gần 16 triệu. Ôi chì buộc lưng trời kiếm đâu! mà nhỡ có hoàn cảnh của tôi của Thủy chắc... tém vào việc khác. Tôi ngậm ngùi ra về trước đó cũng chữa ngượng “hứa” đại với bạn “Anh sẽ hỏi xem xem”. Cái thứ “xem xem” này xem ra vô cùng hào phóng và có vẻ hão quá. Nào ngờ chắc do ông giời phù hộ tôi đem chuyện của Thủy nói với cô Thủy (cũng tên Thủy) Biên tập viên phòng Văn học nhà xuất bản Quân đội nhân dân và tôi mừng ơi là mừng khi vớ cú điện thoại nhận lời cho tập “Phục Thiện” vào list gửi lên giám đốc xét in trong kế hoạch… sang năm. Gần tháng trời tôi đứng ngồi không yên chờ kết quả rồi vui như phát cuồng khi biết Giám đốc Nhà xuất bản đồng ý ra sách cho Thủy mà không cần chút lệ phí nào.

     Ba tháng sau sách ra. Nhìn thấy Thủy rưng rưng đón tập truyện ngắn có tựa đề Phục Thiện và số tiền nhuận bút ít ỏi mà lòng tôi dào dạt niềm vui vô bờ.

     Thế mà

     thế mà ra tết Tân Mão vừa rồi tôi đột ngột nhận được tin từ Quảng Bình báo ra Thủy đã qua đời vì căn bệnh nặng. Tôi bàng hoàng không thể tin vào tai mình. Cầm ống nói tôi rầu rầu gọi điện vào đơn vị của Thủy để chia buồn. Lúc ấy tôi không dám gọi cho vợ con Thủy vì xót quá.

     Thấm thoắt đầu tuần rồi đã cúng 50 ngày cho Thủy. Tôi phôn gặp Hải vợ Anh. Chị nghẹn ngào đầu dây phía bên kia: “Nhờ dòng văn trong truyện ngắn Người hành khất tập sách anh Thủy con Ngọc (con đầu của Thủy) tức tưởi đọc bên bố lúc bệnh viện trả về khi mọi giác quan ngưng trệ mà anh ấy gắng gượng sống thêm được vài giờ”. Tôi tưởng như có vật gì đang đè nặng lên ngực mình nhưng lại thấy dìu dịu trong lòng vì đã làm được một việc có lẽ ý nghĩa hơn nhiều lần góp công tìm ra ông thợ chữa khóa ở Nha Trang năm nào.

     Thời gian chậm chạp bò từng khắc khi khí lạnh tháng hai đang cố vẩy hơi sương buốt lên gờ cửa sổ gian nhà tập thể. Giở từng trang sách với những truyện ngắn ấn tượng: Ảo ảnh Nguyệt Người nói dối Chiếc quạt và Khẩu súng Khi người ta yêu Phía trước là tương lai… lần lượt hiện ra trước mắt lúc thong thả khi gấp gáp lúc nhẩn nha khi sôi sục và quyết liệt… mà bao giờ cũng sâu sắc tinh tế. Cuộc sống ở đó cuộc đời ở đó với muôn vàn tình tiết chênh chao hiện lên khéo léo chân thành dưới ngòi bút giản dị và hoạt trong văn Đinh Giang Thủy. Ở đấy tái hiện lung linh những mảng sống hình ảnh đẹp đẽ về người chiến sỹ Công an với Hoàng Quang Dương Tuấn Thắng… Họ cũng có nỗi lo như trăm người khác cũng có phút xao lòng có lúc cấn cái trước bao thiệt hơn sướng khổ… Họ cũng cháy bỏng mong ước sự yên ổn hạnh phúc bên người thân và thèm vô cùng một đời sống giản đơn nhưng cái ác điều xấu luôn khiến các anh gắng vượt phải đối diện chiến thắng những thứ với người thường ai ai cũng muốn tránh xa mà điều quan trọng là các anh các chị trước tiên phải vượt lên chính bản thân mình lớn hơn những phút tầm thường của lẽ người để giữ mầu quân phục sáng hơn đẹp hơn… Cuộc đời dẫu lắm truân chuyên. Cũng như những nhân vật trong truyện mình Đinh Giang Thủy muốn gửi gắm tới mọi người thông điệp nhân ái bao dung hãy tránh xa sự xấu xa hãy vị tha người với người  sống vì nhau vì nhau như con tim ở cạnh con tim.

     Mất đi rồi nhưng những hình tượng văn học dung dị ở cuốn truyện duy nhất đời mình Đinh Giang Thủy thật không uổng dẫu vất vả nhọc nhằn với cái duyên văn chương bén bàn chân lặm lội của người chiến sỹ làm nghề công an. Thứ anh để lại cho gia đình bạn bè thật ngọt và thơm như tấm lòng bao la người đất Quảng.

     Đời người hữu hạn vô ưu.

     Thời gian vốn vô tình. Mới đấy từ lần đầu gặp Thủy mà đã hơn mười năm. Nhắm mắt tôi còn mồn một dáng gầy gò mà nhanh nhẹn ấy đến bữa chạy mấy tầng nhà để mời các nhà văn già mải viết trễ giờ xuống ăn cơm.

     - Hôm mất nó mình biết mà kẹt công việc không vào được phải nhắn người thắp hộ nén hương cho nó.

     Nhà văn Nguyễn Hồng Thái cầm tay tôi lắc lắc giọng anh bùi ngùi như có gió bên trong. Tập truyện Phục Thiện còn đó tình người còn đó hơi ấm của Thủy và những trang viết kịp in vội vàng còn đó. Tôi tin sẽ là hành trang cho con anh cái con bé Ngọc ngoan học giỏi cho cả bạn bè với lời đề tựa “Sách chỉ biếu chứ không bán lấy tiền” vẫn ấm mãi bàn tay ấm áp mãi ân tình  từ khối óc trái tim Đinh Giang Thủy đồng đội bạn viết của tôi./.

Hà Nội 31/3/2011

PĐM

Nguyễn Minh Tuấn

Lâu quá mới được đọc bài mới ở trang anh. Công việc ổn cả chứ anh?
Đọc xong mà lòng thấy rưng rưng bởi tình văn của các anh thật nồng.
Chúc anh khỏe!